Bewaartemperaturen in de horeca: de complete lijst
Temperatuur is de belangrijkste knop waar je aan kunt draaien om voedsel veilig te houden. Hieronder staan alle normen die in de horeca gelden voor koelen, verhitten, warmhouden, afkoelen en ontdooien, met daaronder wat je ervan moet vastleggen. Handig om uit te printen en naast de koeling te hangen.
De temperatuurnormen in één tabel
| Situatie | Norm | Waarom |
|---|---|---|
| Koeling | Maximaal 7 °C | Vertraagt de groei van bacteriën sterk |
| Vriezer | -18 °C of kouder | Zet bacteriegroei praktisch stil |
| Verhitten | Minimaal 75 °C kerntemperatuur | Doodt de meeste schadelijke bacteriën |
| Warmhouden | Minimaal 60 °C | Houdt het gerecht boven de gevarenzone |
| Gevarenzone | 7 °C tot 60 °C | Hierin groeien bacteriën het snelst, dus vermijd deze zone |
| Ontdooien | In de koeling, dus onder 7 °C | De buitenkant komt anders in de gevarenzone terwijl de kern nog bevroren is |
| Afkoelen | Zo snel mogelijk door de gevarenzone | Langzaam afkoelen geeft bacteriën juist de tijd om te groeien |
7 °C is het maximum, geen streefwaarde. Zet je de koeling exact op 7 °C, dan zit je boven de norm zodra de deur een paar keer opengaat. In de praktijk stellen bedrijven daarom in op 4 °C. Staat er op de verpakking een lagere temperatuur, dan gaat die altijd voor.
De gevarenzone: 7 °C tot 60 °C
Bacteriën als Salmonella, Listeria en Campylobacter vermenigvuldigen zich het snelst tussen ongeveer 7 °C en 60 °C. Onder 7 °C vertraagt die groei sterk, boven 60 °C eveneens, en boven 75 °C kerntemperatuur gaan de meeste ervan dood.
Elke temperatuurregel in de hygiënecode komt daarop neer: houd voedsel zo kort mogelijk in die zone. Een schaal belegde broodjes die een middag ongekoeld op een warme werkbank staat, zit urenlang precies in het midden ervan.
Verhitten en de kerntemperatuur
Meet altijd de kerntemperatuur, op het dikste punt van het product, met een schone kernthermometer. De buitenkant van een gebraden kip kan ruim boven de 75 °C zitten terwijl het bot nog koud is.
- Verhit tot minimaal 75 °C in de kern, tenzij het recept een andere, onderbouwde bereidingswijze voorschrijft
- Meet op het dikste punt, niet tegen een bot of de bodem van de pan aan
- Reinig en desinfecteer de thermometer vóór en ná elke meting
Bereid je sous-vide of gebruik je andere lage-temperatuurtechnieken, dan kan een lagere temperatuur veilig zijn mits je die lang genoeg aanhoudt. Dat valt buiten de standaard hygiënecode: die combinatie van tijd en temperatuur moet je dan zelf onderbouwen en vastleggen.
Afkoelen zonder de gevarenzone in te blijven hangen
Een pan soep van vijftien liter die je zo in de koeling zet, koelt in het midden urenlang niet af en warmt ondertussen de rest van de koeling op. Vergroot daarom het oppervlak:
- Verdeel grote porties in kleinere hoeveelheden
- Gebruik ondiepe bakken, zoals GN-bakken, in plaats van diepe pannen
- Zet producten in de koeling zodra de ergste hitte eraf is
De hygiënecode stelt een maximale afkoeltijd. Raadpleeg de meest recente uitgave voor de exacte norm die op jouw situatie van toepassing is, want die kan per bereiding verschillen.
Wat leg je vast?
Het meten zelf is niet genoeg: bij een controle telt wat je kunt aantonen. Registreer daarom in elk geval:
- Temperatuur van leveringen bij ontvangst
- Opslagtemperaturen van koelingen en vriezers
- Kerntemperaturen tijdens en na bereiding
- Temperaturen tijdens het warmhouden
- Afwijkingen én de correctie die je hebt uitgevoerd
Dat laatste punt wordt vaak vergeten. Zie ook wat er verder in de hygiënecode staat en wat de NVWA bij een inspectie controleert.
Leer temperatuurbeheersing in de praktijk
Module 4 van de gratis e-learning gaat hier volledig over.
Start de gratis HACCP cursusDeel deze pagina
Bronnen
- Hygiënecode voor de Horeca (Koninklijke Horeca Nederland)
- NVWA, Voedselveiligheid en HACCP
- Warenwetbesluit hygiëne van levensmiddelen